على محمدى خراسانى
109
شرح رسائل (فارسى)
سپس حضرت علت آوردند به اينكه : فان المجمع عليه [ يعنى مشهور ] لا ريب فيه [ بعدا به تفصيل معناى كلمهء لا ريب فيه خواهد آمد در مقام ثالث ] سپس حضرت امور را سه دسته كرده و فرمودند : 1 - بعض امور بيّن الرشد هستند يعنى حقانيت آنها واضح و بديهى است و بايد متابعت شوند [ مثل ضروريات دين و مذهب و مسائل مجمع عليها و . . . ] 2 - و بعض امور بيّن الغىّ هستند يعنى بطلان و ضلالت و گمراهى آنها از بديهيات است [ مثل عمل به قياس ] و بايد اجتناب شوند 3 - و بعض از امور امر مشكل و مشتبه هستند [ مثل خبر شاذ مثلا ] كه بايد حكم آنها را به خدا و رسول ارجاع داد و آنان نيك مىدانند كه منظور چيست و حقيقت را بيان مىكنند سپس حضرت به كلام نبوى ( ص ) استشهاد كردند كه فرموده : حلال بيّن و آشكار داريم [ مثل آب ] و حرام بديهى داريم [ مثل خمر ] و شبهاتى در اين ميان موجود است [ مثل شرب توتون ] پس هركسى كه از شبهات اجتناب كند از محرمات نجات خواهد يافت و هركسى كه شبهات را مرتكب شود در محرمات فروغلطيده و هلاك خواهد شد از راهى كه نمىداند و ناخودآگاه خود را هلاك كرده است . ابن حنظله مىگويد : عرض كردم : اگر دو حديث هر دو مشهور بودند [ هر دو را محدثين و ارباب الحديث در كتب خود نقل كردهاند ] و هر دو را هم راويان ثقه و مورد اعتماد از قول شما نقل كردهاند در اين صورت وظيفه چيست ؟ حضرت ( ع ) فرمودند : نگاه كنيد و ببينيد كه كداميك از اين دو حديث موافق با كتاب و سنت [ قطعيه ] و مخالف با عامه است و كدام بالعكس يعنى مخالف كتاب و سنت و موافق عامّه اوّلى را اخذ كرده بدان عمل كنيد و از ديگرى اجتناب كنيد